مقالات
تعریف بهای تمام شده وتفاوت آن با هزینه و مخارج
تعریف بهای تمام شده وتفاوت آن با هزینه و مخارج
تعریف «هزینه» و «مخارج»
مخارج (Expenditure): هر پرداخت یا تعهد پرداخت برای بهدستآوردن کالا/خدمت/دارایی یا انجام تعهدات.
⇒ میتواند دارایی شود (مثل خرید دستگاه)، یا بعدها به هزینه یا بهای تمامشده تبدیل شود.
هزینه (Expense): بخشِ مصرفشدهٔ مخارج در دوره مالی جاری که موجب کاهش منافع اقتصادی/حقوق مالکانه میشود و در صورت سود و زیان شناسایی میگردد (مثل اجاره اداری، استهلاک دوره).
تفاوت «هزینه و مخارج» با «بهای تمامشده»
ماهیت:
بهای تمامشده: مجموع مخارج قابلانتساب برای تهیه/تولید یک کالا یا خدمت تا آمادهفروش/ارائه شدن (در تولید: مواد مستقیم + دستمزد مستقیم + سربار ساخت؛ در بازرگانی: بهای خرید + حمل و… تا انبار).
مخارج: مفهوم عامتر؛ هر پرداخت/تعهد (ممکن است دارایی، هزینه یا بهای تمامشده شود).
هزینه: مصرفشدهٔ مخارج در دوره (گزارش در سود و زیان).
زمان شناسایی:
بهای تمامشده: معمولاً ابتدا بهصورت دارایی (موجودی/کار در جریان ساخت) ثبت میشود و هنگام فروش/ارائه به هزینه تبدیل میشود (بهای تمامشده کالای فروشرفته/خدمت ارائهشده).
هزینه: همان زمان مصرف/انتفاع دوره شناسایی میشود؛ الزاماً همزمان با پرداخت نیست.
مخارج: در زمان پرداخت یا تعهد رخ میدهد، حتی اگر هنوز مصرف نشده باشد.
محل گزارش:
بهای تمامشده: تا پیش از فروش در ترازنامه (موجودیها/کاردرجریان)، پس از فروش در سود و زیان تحت عنوان بهای تمامشده کالای فروشرفته (COGS).
هزینه: در صورت سود و زیان همان دوره.
مخارج: خودِ “مخارج” عنوان گزارشی مستقل نیست؛ اثرش یا در داراییها مینشیند یا بهصورت هزینه شناسایی میشود.
یک نگاه خطی ساده:
> مخارج → (اگر مربوط به تهیه/تولید محصول/خدمت باشد) بهای تمامشده → با فروش/مصرف → هزینه در سود و زیان.
مثال کوتاه:
خرید مواد اولیه ۵۰ میلیون = مخارج و همزمان جزء بهای تمامشده (موجودی).
وقتی کالا فروخته شد، بخش مربوطه به بهای تمامشده کالای فروشرفته (هزینه) تبدیل میشود.
اجاره دفتر اداریِ ماه جاری = مستقیماً هزینه دوره (نه بهای تمامشده محصول).